May 28 , 2022


नाटक,सिनेमा, केबल टीवी ,इंटरनेट आणि आता OTT , अशी गेल्या शंभरच्या वर वर्षांची परंपरा मराठी कला जगताला आहे.

भारतीय चित्रपट संस्थेच्या स्थापनेचे श्रेय प्रामुख्याने मराठी चित्रपट निर्माते घेऊ शकतात इतकं योगदान त्यांचं त्यात आहे,जसे की तोरणे, फाळके , बाबुराव पेंटर , आणि थोडं उशिरा आलेले भालजी पेंढारकर , मास्टर विनायक ,वी शांताराम,जब्बार पटेल आणि असे अनेक दिग्गज चित्रपट निर्माते होऊन गेलेत ज्यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीचा पाया भरला.
अगदी चार पाचशे वर्षांपासून मराठी श्रोतुवर्ग अभंग-पोवाडा- लावणी इत्यादीने सुरुवात झालेल्या करमणुकीच्या स्रोतांचे यथोचित रसपान करीत आला आहे आणि प्रगल्भ झाला आहे. त्यातच पुस्तकं,लोकगीतं , आणि अशी इतर करमणुकीची साधनं आहेतच.
ही असली वाटचाल पाहता आज मराठी करमणुकीचं घोडं कुणी अडवलं? टीवी वरील मराठी मालिकांचा इतका सुमार दर्जा कसा काय झाला? कौटुंबिक कलह , भांडणं , द्वेष, मत्सर , धर्म, देव , इतिहास हा पॅटर्न सोडला तर आज काहीही पिकवलं जातच नाहीये , किंवा ना त्याला विकण्याचा प्रयत्न होताना दिसतोय. मराठी लेखक बहुदा पुस्तकांमध्येच किंवा मासिकात अडकून पडलेत. टीवी वरचा पसारा पाहता, पेस पाहता आणि एकता कपूर बाईंनी सुरुवात करून दिलेल्या फॉरमॅट ला चिकटून राहण्याच्या शपथेला पाहता , गेल्या वीस वर्षात , एक दोन दहा अपवाद वगळता,मराठी टीवी,सिनेमात काहीही नवीन तयार झालेलं नाहीये.
मराठीला , हॉलिवूड , इरानियन , युरोपियन , जपानी , दक्षिण भारत अश्या काही सिनेमांशी तुलना करण्याइतकी पत मिळवायला खूप कष्ट करावे लागणारेत. त्याचं एक कारण इथला प्रेक्षक आहे , जो अजूनही स्वतःच्या डबक्या बाहेर जाण्याची इच्छा धरताना दिसत नाही. अश्वत्थाम्या प्रमाणे त्याला खऱ्या दुधाची चव ठाऊक नाहीये.
शिवाय , मराठी सिनेमा/मालिकांत दुर्दैवाने आळशी लेखक/पटकथाकार शिल्लक राहिलेत , जे निर्मात्यांना फॅक्टरी प्रमाणे output देताहेत. आजचा निर्माता जुन्या राजे नवाबांसारखा कलाउपासक व आश्रयदाता नाहीये. तो या क्षेत्राकडे नफा-तोटा खात्यासारखं पाहतो आणि रिस्क घ्यायला घाबरतो.
तरीही जसं वर लिहिलंय तसे, चैतन्य ताम्हाणे ,नागराज मंजुळे,उमेश कुलकर्णी व गँग असे काही अपवाद आहेतच ज्यांच्यावर रिस्क घ्यायला निर्माते तयार आहेत.
म्हणून मग कोंबडी आधी की अंड आधी हे कोडं सोडवायचं असेल तर मराठी प्रेक्षकालाही खूप वेगवेगळं पाहावं लागेल , मग ते YouTube असो की Netflix , PIFF असो की IFFI , कि प्रायव्हेट film clubs असोत,प्रत्येकाच्या एका आयुष्याला पुरेल इतका कंटेंट आहे. सतत डोक्याला शॉट लावणारच पाहायचं असही नाहीये खरंतर , कारण मग भाडीपा सारख्या YouTube channel चे लाखो चाहते आहेतच , फक्त एकच मेख आहे की असल्या टाईप चा चॅनल तरुण वर्गापर्यंत सीमित आहे. RRR,KGF, बाहुबली सारख्या टुकार सिनेमांना हजारो करोड मिळू शकतात कारण ते out of the box विचार करतात , तांत्रिकी बाजू भक्कम करतात ,larger than life पात्र उभी करतात.
मराठीत केव्हा होणार असलं काही ?

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Review : The Crown

Image
 The Crown  --Netflix I remember vividly, when I was in school we had to write an inspiring or often mundane quote on the black board , every day! Often we struggled to find a good one to go on the top. There was no internet ,no smart phones, computers or abundance of information channels, from where we could pull it off and display it as "extensive research". Mostly it would be trips to the library and digs into Shakespeare, Dickens , Shelley , Keats or Byron , for crying out loud! It's another story that most of the times those trips turned out about stealing centrefolds of Maradona, Baggio , Steffi or Edberg, from"SportStar" magazine. I remember once writing "A faint heart never won a fair lady" (which now I realise was so wrong on so many levels) and getting mixed responses from various teachers when they had their period. Most of it was "There's still time for that" . One teacher went ahead and erased that but not before giving me an...
Read more

Review : The Great Indian Kitchen

Image
  #TheGreatIndianKitchen -- Amazon prime video फेमिनिसम! मला या उक्तीची ओळख अगदी हल्ली हल्लीच झाली असे म्हणायला हरकत नाही. काय होतं फेमिनिसम माझ्यासाठी? मानवाधिकार, मानवी हक्क संरक्षण इत्यादी पश्चिमात्य विचारधारांप्रमाणे भारतात आश्रयास आलेल्या चैनी पाश्चिमात्यांच्या विघातक व विद्रोही सवयी. लहान असताना माझ्या आई वडिलांना सगळी कामं वाटून घेताना खरंतर मी पाहिलं होतं पण बहुदा ही कामं तुझी (म्हणजे माझी) नाहीतच , तू अभ्यास कर या परिस्थितीजन्य फर्माना किंवा प्रेमापोटी मी ती कामं किंवा स्वयंपाक करण्याच्या भानगडीत कधी पडलो नाही, अभ्यास मात्र केला. शिवाय त्यावेळी जवळच्या नातेवाईकांच्या किंवा शेजारी-पाजारी आवर्जून, पुरुष अथ वा स्त्रीसत्ताक प्रणालीच नजरेला जाणवली. Neutral असं नव्हतंच काही. त्या कारणामुळे फेमिनिसम lightyears लांब होतं माझ्या पासून. माझ्या लग्नाच्या दुसऱ्या दिवशी मी आमची बेडरूम झाडत होतो , तेव्हा माझी एक काकू मला चिडवण्याच्या हेतूने खोचकपणे म्हणाली होती की हा चांगलाच सुधारला दिसतोय ,की बायकोने झाडू दिला हातात? तेव्हा आतून मला तिचा केवळ रागच आलेला नव्हता तर मला तेव्हा स्वतःची थोड...
Read more
 5 Feb 2024 Ignoring abuse is a crime! दोन एक आठवड्यापूर्वीची गोष्ट.स्थळ वेस्टेंड थिएटर समोरचा SGS मॉल. दोन मित्र आणि मी , त्यांची खरेदी संपवून बाहेर थांबलो होतो. साधारण 5pm ची वेळ आणि त्यात weekday असल्याने गर्दीही तुरळकच होती. बाहेर रिक्षावाले आपली रिक्षा लायनीला लावून गप्पा मारत उभे होते. शेजारीच दोन तीन भिकारी पोरं काहीतरी विकत होती. म्हणजे purse बिर्स असं काहीतरी. बाहेर येणाऱ्या बायका पोरी त्यांचे probable गिऱ्हाईक! सहसा मॉल मध्ये खरेदीला आलेला व्यक्ती क्वचीतच असं बिन ब्रँडी माल घेते हे माझं generalisation. त्यामुळे त्या पोरांना मार्केटिंग साठी थोडा जास्तच effort घ्यावा लागत होता. त्यातच एक दहा बारा वर्षाचं पोरगं एका बाईला विनवणी करायला लागलं, म्हणजे तिला हात लावून "मॅडम लो ना , सस्ता देता हू" वगैरे आणि तश्यात तोल जाऊन ती बाई पडता पडता वाचली. तडक एक समाजसेवक रिक्षावाला तावातावाने आला आणि त्या कवळ्या पोराचं बकोट पकडुन त्याला सौम्य शिवीगाळ करायला लागला.ते पोरगं पण रस्त्यावरच वाढलं होतं. ते पण उलट उत्तरं देत बसलं आणि शब्दाला शब्द वाढत गेला आणि काही समजायच्या आत त्या समाजसे...
Read more